Ons Manifest: Leve het Onderwijs!

Het Manifest van Leve het Onderwijs! is in mei 2025 tijdens de Landelijke Dag gezamenlijk herijkt. Een recordaantal onderwijsprofessionals uit het hele land – leraren, schoolleiders, bestuurders, directeuren en beleidsmedewerkers – werkte samen aan aangescherpte uitgangspunten voor goed onderwijs.

Dit vernieuwde manifest is tot stand gekomen in co-creatie met het onderwijsveld, onder begeleiding van onze huiswetenschappers Sharon Stellaard, Frédérique Six, Rob Martens, Marlies Honingh, Ben Kuiken en Merel van der Wal. In keynotes en verdiepende sessies brachten zij perspectief, taal en verdieping bij thema’s als vertrouwen, motivatie, verantwoording, persoonlijke ontwikkeling, waarde toevoegen en dialoog.

Het manifest richt zich op bestuurlijk handelen, maar staat niet los van de dagelijkse praktijk. Daarom werken we momenteel, samen met schoolleiders en onderwijsprofessionals, aan manifestitems vanuit hun perspectief, zodat de uitgangspunten op alle niveaus in de organisatie betekenis krijgen en met elkaar verbonden blijven.

Ondertekenen van het Manifest? Dat kan onderaan deze pagina.

Ruimte voor ontwikkeling

Ruimte maken vraagt lef. Lef om los te laten, lef om niet klakkeloos de regels uit te voeren en lef om op je handen te zitten. Wij bestuurders hebben de mogelijkheid processen van verandering op gang te brengen en ruimte te creëren voor ontwikkeling. Wij faciliteren die ontwikkeling.

Van moeten naar mogen. Van controleren naar vertrouwen. Van ‘wat kan niet’ naar ‘wat kan wel’. Zo werken wij bestuurders aan het onderwijs van morgen. Onderwijs waarin kinderen/jongeren en onderwijsprofessionals de beste versie van zichzelf worden.

Een beweging van bestuurders

Deze kanteling is niet gemakkelijk en gaat ook niet vanzelf. Daarom zijn wij de beweging ‘Leve het Onderwijs!’ gestart. Bestuurders die bewegen van ‘doen zoals wij het altijd deden’ naar ‘werken vanuit de bedoeling’.

Wij jagen deze beweging aan door:

Academische werkplaats voor onderwijsbestuurders

Hierin leren we van en met elkaar en doen we wetenschappelijk onderzoek naar het nieuwe besturen waarin vertrouwen en ruimte geven voorop staan. Een organisatie kan niet verder komen dan de bestuurder is in zijn ontwikkeling.

Het Leve het Onderwijs!-label

Door aangesloten te zijn bij Leve het Onderwijs! laat je zien dat je jezelf ontwikkelt naar een nieuwe manier van besturen. We creëren een label dat deze continue ontwikkeling kenmerkt. Leve het Onderwijs! als een sterk merk.

Een klankbord te zijn voor beleid

Voor nieuw bestuur zijn andere wetten en regels nodig. Bestuurders weten als geen ander wat nodig is voor goed onderwijs en wat in de weg zit. Daarom zijn wij klankbord voor beleidmakers, zodat ons geluid bij de vormgeving van beleid wordt meegenomen.

‘Goed bestuur doet ertoe’

Onderstaande Manifesttekst is totstandgekomen met dank aan de inzet van de verschillende bestuurders in de Workshots tijdens het Congrestival d.d. 31 oktober 2019.

Wij verbinden ons aan het volgende:

1. Vertrouwen

Wij besturen vanuit vertrouwen. Wij accepteren kwetsbaar te zijn doordat wij kinderen/jongeren en collega’s ruimte toevertrouwen om keuzes te maken en zich te ontwikkelen. Wij voeden het vertrouwen in het gezamenlijke kunnen.

Daarom:

• moedigen we elkaar aan om ons ongemak uit te spreken, onze kwetsbaarheid te tonen en vertrouwen te hebben.
• geven we de anderen ruimte én ondersteuning om de opgave die hen is toevertrouwd naar gezamenlijk professioneel inzicht te vervullen;

2. Intrinsieke motivatie

Wij gaan uit van de intrinsieke motivatie van mensen en creëren de speelruimte die daarvoor nodig is.

Daarom:

• geven we de basisbehoeften competentie, relatie en autonomie de ruimte en de aandacht die nodig zijn voor intrinsieke motivatie van onderwijsprofessionals en kinderen/jongeren.

3. Verantwoordelijkheid en verantwoording

Wij maken in dialoog met alle betrokkenen beredeneerde keuzes in ons handelen ten aanzien van de complexe maatschappelijke vraagstukken die onze organisaties beïnvloeden. We leggen verantwoording af over wat ons handelen wel of niet mogelijk heeft gemaakt. We onderzoeken hoe het beter kan. 

Daarom:

• reflecteren we met betrokkenen op die effecten en onderzoeken we met hen hoe het beter kan.
• zijn we duidelijk over onze bestuurlijke keuzes en waarom we die maken;
• verschaffen we inzicht in de effecten van onze keuzes;

4. Persoonlijke ontwikkeling 

Wij werken aan onze persoonlijke groei en bevorderen collectieve groei. Wij zijn nieuwsgierig naar de manier waarop wij verschil maken in het leren en de ontwikkeling van professionals en kinderen/jongeren.. 

Daarom: 

• maken we structureel tijd voor ons collectieve leren.

• staan we lerend in ons werk en zijn we open over onze fouten;

• onderzoeken we hoe wij kunnen bijdragen aan het leren en de ontwikkeling van kinderen;

5. Moreel kompas

Wij laten ons morele kompas zien in onze bestuurlijke keuzes en ons gedrag. Wij zijn ons bewust van de samenhang tussen waarden, normen en praktische wijsheid.

Daarom:

• onderzoeken we onze waarden en normen als deze schuren met praktische wijsheid.
• durven we te twijfelen en te laten we zien dat dat soms spannend is;
• zijn we expliciet over onze waarden en de bijbehorende normen;

6. Dialoog

Wij willen het “waarom” begrijpen van het denken en handelen van onze gesprekspartners. Daartoe gaan wij een open dialoog aan. We stimuleren deze manier van dialoog voeren in de hele organisatie.

Daarom:

• maken we tijd en ruimte voor de dialoog.
• treden we onze gesprekspartners open en met aandacht tegemoet;
• durven we het oneens te zijn en ons te verdiepen in het perspectief van de ander;

Wil jij dit ook ondertekenen? 

We zijn natuurlijk dolblij dat je ons manifest wilt ondertekenen! En dan verwachten we uiteraard ook wat:

1. Je bent in communicatie en voorleven een ambassadeur van het manifest, zowel binnen als buiten de organisatie beken je kleur;
2. Je verbindt je met collega’s en geeft zowel binnen als buiten de landelijke en regionale bijeenkomsten actief betekenis aan de beloftes uit ons manifest;
3. Je draagt bij aan de beweging middels een jaarlijkse financiële donatie.

Of wil je het manifest ondersteunen als onderwijsprofessional? Dat kan natuurlijk ook! In het onderstaande formulier kun je dit aangeven. Je ontvangt dan de nieuwsbrief en wordt vermeld als sympathisant.