Tag: heij
Hoe referentiekader en toetsing goed taalonderwijs in de weg staanEerder deelden we een post over het onderzoek naar het rekenonderwijs en de problemen rond het gebruik van 1S (zie: https://lnkd.in/ePN2zNYuArthur Bakker). Vandaag richten we ons op taal, naar aanleiding van het artikel van Karen Heij in Tijdschrift Taal: Hoe referentiekader en toetsing goed taalonderwijs in de weg staan.
Ook op het gebied van taal wordt zichtbaar hoe een technisch ingericht referentiekader en een smalle toetspraktijk het onderwijs versmallen en hoe dit leerlingen, leraren en scholen raakt.
Uit het artikel blijkt duidelijk:
🔸 taalvaardigheid is breed, geïntegreerd en ontwikkelt zich in samenhang, maar het referentiekader knipt taal op in losse deelvaardigheden
🔸 toetsen meten vooral korte, kunstmatige leesopdrachten en slechts een klein deel van echte taalvaardigheid
🔸 de nadruk op meetbaarheid leidt tot verschraling en teaching to the test
🔸 leerlingen ervaren hierdoor minder rijke taalontwikkeling, minder leesmotivatie en minder ruimte voor spreken en schrijven
🔸 referentieniveaus worden gebruikt voor doelen waarvoor ze nooit bedoeld waren
Deze bevindingen maken zichtbaar waarom het zo belangrijk is om het gesprek te voeren over hoe toetsing, referentiekaders en beleidsverwachtingen het taalonderwijs beïnvloeden. Zoals Karen Heij schrijft:
“Met deze manier van toetsen treft verschraling niet alleen de toetsen, maar ook het leesonderwijs zelf. Leermiddelontwikkelaars versterken dit effect door hun methodes aan te willen sluiten op de toetsing.”
En ook beleidsreacties helpen niet altijd vooruit; Heij merkt op dat: “Steeds weer stellen dat extra bijles nodig is, zoals de Inspectie van het Onderwijs onlangs nog deed bij het bekend maken van de uitkomsten van de leesvaardigheidspeiling, niet behulpzaam is.”
Het artikel onderstreept dat we samen (scholen, leraren, onderzoekers, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Inspectie van het Onderwijs en College voor Toetsen en Examens) het gesprek moeten voeren over hoe doelen, toetsing en onderwijs zo kunnen worden ingericht dat ze taalontwikkeling ondersteunen in plaats van begrenzen.
Lees hier meer: Artikel:Heij, K. (2025). Hoe referentiekader en toetsing goed taalonderwijs in de weg staan. Tijdschrift Taal.
“We hebben een monster geschapen”“De prijs voor publieksfavoriet wint de doorstroomtoets absoluut niet.
Dit schooljaar gaat ’ie voor de derde keer op herhaling en vrijwel niemand in het onderwijs staat daar om te popelen. Wat is ervoor nodig om er toch een droomtoets van te maken? Vier experts denken en dromen mee.”
Het artikel in AVS Kader laat zien hoe diep het probleem inmiddels zit: een toets die ooit bedoeld was voor kansengelijkheid, zorgt nu juist voor meer ongelijkheid, selectie en druk.
Vier experts, Remco Prast, Karen Heij, Sara Geven en Lambert van der Ven MA, laten zien wat er misgaat.
Dat betekent dat de doorstroomtoets:
🔸 kinderen selecteert op een momentopname
🔸 vooral voordeel geeft aan kinderen met hoogopgeleide ouders
🔸 de kloof vergroot in plaats van verkleint
🔸 laatbloeiers, anderstaligen en kinderen met startachterstanden benadeelt
🔸 scholen dwingt tot teaching to the test
🔸 professionals beoordeelt op ‘rendement’ in plaats van vakmanschap
Volgens Karen Heij missen deze toetsen een pedagogische grondslag: “Bij ieder kind op hetzelfde moment dezelfde toets afnemen is absurd als we weten dat elke leerling zich anders ontwikkelt.”
Ook socioloog Sara Geven benadrukt dat niet het toetsen zelf het probleem is, maar de vroege selectie in groep 8. Daarmee “klik” je kinderen op hun 11e of 12e vast op een niveau terwijl onderzoek laat zien dat juist later selecteren leidt tot meer kansengelijkheid.
Bestuurder (Blosse) Remco Prast zegt het scherp:
“Mijn droomtoets is altijd een komma, nooit een punt. Een eindtoets is een totale misser.”
Want wat gebeurt er nu?
🔹 een kind dat een slechte dag heeft, haalt mogelijk een niet passend niveau
🔹 sociale vaardigheden, creativiteit en burgerschap tellen helemaal niet mee
🔹 scholen worden gerankt op basis van toetsuitslagen die daarvoor nooit bedoeld waren
🔹 kinderen krijgen het gevoel winnaar of verliezer te zijn, al in groep 8
Karen Heij vergelijkt de droomtoets met afzwemmen:
een moment waarop je viert wat een kind al kan, niet waarop je bepaalt waar het wel of niet thuishoort.
Leve het onderwijs staat voor een systeem waarin toetsen het leren ondersteunen. We zijn er nog niet, maar samen bouwen we, ook in dialoog met PO-Raad, VO-raad, Inspectie van het Onderwijs, een systeem waarin kinderen langer kunnen doorontwikkelen, hun talenten breed gezien worden en onderwijs niet door één toets wordt bepaald.
Lees het interview & artikel hier.
Blijf op de hoogte van het initiatief ‘leve het onderwijs’
Wij zullen één keer per kwartaal een nieuwsbrief versturen
Wat is leve het Onderwijs?
Leve het Onderwijs! is een beweging van schoolbestuurders die geloven in een nieuwe manier van besturen. Van moeten naar mogen. Van controleren naar vertrouwen. Van ‘wat kan niet’ naar ‘wat kan wel’. Een beweging van bestuurders die bewegen van ‘doen zoals wij het altijd deden ’naar ‘werken vanuit de bedoeling’.
We delen kennis en expertise, doen (wetenschappelijk) onderzoek naar de nieuwe manier van besturen, dragen onze ervaringen uit en laten ons geluid horen bij beleidsmakers. Leve het onderwijs! is een beweging van verschilmakers in het onderwijs, die samen zorgen dat leerlingen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Doe je ook mee? Leve het onderwijs!