Tag: onderzoek
Volkskrant wint Nationale Prijs voor Onderwijsjournalistiek 2025 voor onderzoek naar doorstroomtoetsLeve het onderwijs feliciteert het team van de Volkskrant – Jurre van den Berg, Irene de Zwaan, Ben Meindertsma, Erik Verwiel en Serena Frijters – met het winnen van de Nationale Prijs voor Onderwijsjournalistiek 2025 voor hun onderzoek naar de doorstroomtoets.
De jury prees hun werk omdat zij, zo staat in het juryrapport, “hebben aangetoond dat goede, vasthoudende en diepgravende onderwijsjournalistiek een onmisbare waakhondfunctie heeft in een bestuurlijke omgeving die bewust te weinig transparantie betracht.”
Hun werk laat zien hoe belangrijk vasthoudende, diepgravende journalistiek is in een tijd waarin informatie niet altijd makkelijk beschikbaar is en kritische signalen uit het onderwijsveld soms te weinig gehoord worden. Dankzij hun WOO-verzoeken kwam naar boven dat het door Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap beloofde onderzoek naar doorstroomtoetsen niet was uitgevoerd, en dat de toets die kansengelijkheid moest bevorderen, in de praktijk juist ongelijkheid vergrootte.
Als Leve het onderwijs zijn we dankbaar voor deze journalistieke inzet. Het heeft zichtbaar iets in beweging gebracht in de politiek: precies het gesprek dat wij als scholen, leraren en bestuurders ook voeren over de noodzaak om de toetscultuur te herzien en vakmanschap, ontwikkeling en vertrouwen centraal te zetten.
Dat blijkt ook uit de recente Kamerbesluiten:
🔸Motie Rosanne Hertzberger & Ilana Rooderkerk (31 293, nr. 834): haal het gewicht van de doorstroomtoets eraf; de uitslag wordt ondersteunend naast het schooladvies.
🔸Motie Ilana Rooderkerk (31 293, nr. 837): geef wereldkennis weer een belangrijke plek in de toets.
🔸Motie Chris Stoffer (31 293, nr. 840): onderzoek alternatieve instrumenten voor het toezicht op kwaliteit, zodat de toets ten dienste van leraren en leerlingen staat.
Deze drie moties zijn aangenomen en dat is een belangrijke stap vooruit, mede dankzij de gezamenlijke inspanningen van scholen, onderzoekers, ouders, onderwijsorganisaties en kritische journalistiek.
We zijn er nog niet, maar samen bouwen we, ook in dialoog met PO-Raad, VO-raad, Inspectie van het Onderwijs, een systeem waarin kinderen langer kunnen doorontwikkelen, hun talenten breed gezien worden en onderwijs niet door één toets wordt bepaald.
Eerder deelden we een post over het onderzoek naar het rekenonderwijs en de problemen rond het gebruik van 1S (zie: https://lnkd.in/ePN2zNYuArthur Bakker). Vandaag richten we ons op taal, naar aanleiding van het artikel van Karen Heij in Tijdschrift Taal: Hoe referentiekader en toetsing goed taalonderwijs in de weg staan.
Ook op het gebied van taal wordt zichtbaar hoe een technisch ingericht referentiekader en een smalle toetspraktijk het onderwijs versmallen en hoe dit leerlingen, leraren en scholen raakt.
Uit het artikel blijkt duidelijk:
🔸 taalvaardigheid is breed, geïntegreerd en ontwikkelt zich in samenhang, maar het referentiekader knipt taal op in losse deelvaardigheden
🔸 toetsen meten vooral korte, kunstmatige leesopdrachten en slechts een klein deel van echte taalvaardigheid
🔸 de nadruk op meetbaarheid leidt tot verschraling en teaching to the test
🔸 leerlingen ervaren hierdoor minder rijke taalontwikkeling, minder leesmotivatie en minder ruimte voor spreken en schrijven
🔸 referentieniveaus worden gebruikt voor doelen waarvoor ze nooit bedoeld waren
Deze bevindingen maken zichtbaar waarom het zo belangrijk is om het gesprek te voeren over hoe toetsing, referentiekaders en beleidsverwachtingen het taalonderwijs beïnvloeden. Zoals Karen Heij schrijft:
“Met deze manier van toetsen treft verschraling niet alleen de toetsen, maar ook het leesonderwijs zelf. Leermiddelontwikkelaars versterken dit effect door hun methodes aan te willen sluiten op de toetsing.”
En ook beleidsreacties helpen niet altijd vooruit; Heij merkt op dat: “Steeds weer stellen dat extra bijles nodig is, zoals de Inspectie van het Onderwijs onlangs nog deed bij het bekend maken van de uitkomsten van de leesvaardigheidspeiling, niet behulpzaam is.”
Het artikel onderstreept dat we samen (scholen, leraren, onderzoekers, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Inspectie van het Onderwijs en College voor Toetsen en Examens) het gesprek moeten voeren over hoe doelen, toetsing en onderwijs zo kunnen worden ingericht dat ze taalontwikkeling ondersteunen in plaats van begrenzen.
Lees hier meer: Artikel:Heij, K. (2025). Hoe referentiekader en toetsing goed taalonderwijs in de weg staan. Tijdschrift Taal.
Blijf op de hoogte van het initiatief ‘leve het onderwijs’
Wij zullen één keer per kwartaal een nieuwsbrief versturen
Wat is leve het Onderwijs?
Leve het Onderwijs! is een beweging van schoolbestuurders die geloven in een nieuwe manier van besturen. Van moeten naar mogen. Van controleren naar vertrouwen. Van ‘wat kan niet’ naar ‘wat kan wel’. Een beweging van bestuurders die bewegen van ‘doen zoals wij het altijd deden ’naar ‘werken vanuit de bedoeling’.
We delen kennis en expertise, doen (wetenschappelijk) onderzoek naar de nieuwe manier van besturen, dragen onze ervaringen uit en laten ons geluid horen bij beleidsmakers. Leve het onderwijs! is een beweging van verschilmakers in het onderwijs, die samen zorgen dat leerlingen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Doe je ook mee? Leve het onderwijs!