Tag: politiek

Oproep tot bijdrage – doorstroomtoetszaak SaKS/Spaarnesant & versterking beweging

Beste collega-bestuurders, beste betrokkenen,

Graag brengen we jullie kort op de hoogte en doen we een gerichte oproep om onze gezamenlijke beweging te versterken. De afgelopen maanden hebben SaKS, Spaarnesant en Leve het Onderwijs intensief en zorgvuldig gehandeld in het dossier rond de doorstroomtoets. Dat heeft veel in beweging gezet, zowel inhoudelijk, politiek als in de sector.

Zoals jullie weten vergde deze periode een uitzonderlijk intensief traject: onderzoek, juridische procedures, een zienswijze, spoedaanwijzing en intensieve communicatieve ondersteuning volgden elkaar in hoog tempo op. De totale kosten bedragen inmiddels circa € 200.000. De LHO-kerngroep heeft hiervan de helft voor haar rekening genomen. Met extra bijdragen kunnen we deze lijn vasthouden, verbreden en ervoor zorgen dat we juridisch, inhoudelijk en communicatief stevig blijven staan.

Waarom dit nu zo belangrijk is

De recente analyses van DUO, de Volkskrant, de PO-Raad en de Onderwijsraad laten één conclusie zien: de doorstroomtoets werkt niet als instrument voor kansengelijkheid.

DUO toont dat de toets zijn corrigerende functie niet vervult; bestaande verschillen blijven bestaan.
De sectorrapportage laat zien dat verschillende toetsaanbieders tot verschillende adviezen leiden.
Het Toetscollege erkent dat het uitmaakt welke toets een school kiest.
De Onderwijsraad benadrukt dat vroege selectie ongelijkheid vergroot.

Dit bevestigt precies wat wij samen aankaarten: het probleem is niet de toets: het is het stelsel eromheen. Te vroege selectie, toetsdominantie en een smalle vorm van verantwoorden staan vakmanschap, focus op brede ontwikkeling en gelijke, rechtvaardige kansen in de weg.

Daarom pleiten wij nadrukkelijk niet voor één landelijke toets, maar voor een beweging richting stelselwijziging:

later selecteren
brede ontwikkeling centraal
verantwoording gebaseerd op vakmanschap, niet op één momentopname
minder prestatiedruk en meer professionele ruimte

Korte tijdlijn & context

Periode2025	Gebeurtenis	Kern
Eind jan	Formele lijn Inspectie	Schriftelijke constatering “in strijd met de wet” + verzoek tot herstel. Besturen lichten toe waarom zij hun beleid handhaven (27 jan).
Begin feb	Onderzoek & hoor-wederhoor	Inspectie start verdiepend onderzoek (aangekondigd 4 feb, schoolbezoeken 5 feb). Hoofdvraag: zorgt het bestuur voor juiste afname/toezicht op kwaliteit en deugdelijke afsluiting?
6–10 feb	Spoedroute	Inspectie acht de situatie acuut i.v.m. korte afnameperiode; rapportage, zienswijze-termijn en spoedaanwijzing volgen kort op elkaar. Besturen vragen gesprek met OCW en dienen zienswijze in.
Feb–mrt	Herstel & vervolg	Start herstelperiode en verdere afstemming met OCW/Inspectie; parallel bouwen scholen en LHO aan verantwoording vanuit brede ontwikkeling.
Aug	Bezwaar ongegrond	Bezwaar tegen spoedaanwijzing ongegrond
Okt	Hoger beroep	Hoger beroep tegen spoedaanwijzing

Wat we samen bereikt hebben:

Publiek & politiek: Kamervragen, stevige media-aandacht en onderzoeksjournalistiek die het debat over toetsdominantie en vroege selectie heeft verbreed.
Journalistieke onthullingen over het niet-uitgevoerde onderzoek naar doorstroomtoetsen & Kamervragen over beloofd onderzoek: Journalistiek meldde 20 juni 2025 dat het door het kabinet beloofde onderzoek naar doorstroomtoetsen niet is uitgevoerd; er volgden Kamervragen (26 juni), uitstelbericht (11 juli) en antwoorden (27 aug 2025) met beslisnota.
Sectorbrede beweging: PO-raad en VO-raad zetten zwaarder in op latere selectie en minder toetsdominantie; Onderwijsraad-adviezen, NIVOZ en Verus krijgen zichtbaar gewicht.
Een opener dialoog met Cito, CvTE en Inspectie: de Cito-directie benadrukt dat een toets een middel is, geen doel; met CvTE en Inspectie loopt dialoog over anders verantwoorden (niet afrekenen op alleen doorstroomtoets).
Dialoog aan de top (doorlopend): constructieve gesprekken met OCW/Inspectie en met experts (Claire Boonstra, Karen Heij) verbreden het speelveld en leiden tot concrete vervolgacties. Onder andere zijn we we in gesprek zijn over een pilot naar aanleiding ons pilotvoorstel.
LHO-trajecten op tientallen scholen gericht op brede ontwikkeling en vakmanschap: Landelijk draaien meerdere LHO-trajecten en een leergang voor kwaliteitsmedewerkers; inmiddels namen ruim 60 scholen uit diverse besturen uit heel Nederland deel.
Besturen en hun scholen bouwen aan een breed kwaliteits- en opbrengstenmodel (doelen, referentieniveaus, leerlijnen). Richting Inspectie kunnen zij onderbouwen dat zij breder en vollediger volgen dan één momentopname. Dit versterkt vakmanschap en professionele ruimte.

Waarom jullie steun nu nodig is

Met jullie bijdrage kunnen we:

juridisch stevig blijven staan
onze inhoudelijke lijn versterken met onafhankelijke analyses
de communicatie en sectorbeweging voortzetten
besturen en scholen ondersteunen in brede verantwoording en vakmanschap

Bijdragen

NL62 RABO 0375 9280 65 t.n.v. Stichting Leve het Onderwijs
Onder vermelding van: Bijdrage LHO doorstroomtoets
Vragen? communicatie@levehetonderwijs.nl

Tot slot

De doorstroomtoets is een signaal in een veel groter vraagstuk.
Onze inzet richt zich op het stelsel dat daaronder ligt: een stelsel waarin kinderen tijd krijgen om te groeien, ontwikkeling centraal staat, selectie later plaatsvindt en toetsing dienend is – niet bepalend.

We hopen op jullie steun.

Hartelijke groet,
Kerngroep van Leve Het Onderwijs!

FAQ

Waarom nu doneren?
Om juridisch, inhoudelijk en communicatief professioneel door te kunnen pakken, terwijl we de sectorbrede beweging (PO-/VO-raad, Onderwijsraad e.a.) versterken.
Wat gebeurt er met mijn bijdrage?
Inzet op juridische bijstand, onafhankelijke analyses/adviezen, communicatie en ondersteuning van scholen/besturen in de beweging.
Is dit tegen toetsen?
Nee. We zijn vóór verantwoord toetsen als onderdeel van een brede kijk op ontwikkeling; tegen het overgewicht van één toetsmoment en te vroege selectie.

Wat is het einddoel?
Latere, rechtvaardiger selectie; brede verantwoording, minder toets- en prestatiedruk; professionele ruimte en vertrouwen in het vakmanschap van leraren en schoolteams.

Drie moties rondom doorstroomtoets aangenomen

Nieuws uit de Tweede Kamer der Staten-Generaal: drie moties over de doorstroomtoets zijn aangenomen. Samen halen ze het gewicht van de toets eraf (uitslag ondersteunend naast het schooladvies), geven wereldkennis een stevige plek, borgen dat de toets meer meet dan alleen strategieën en vragen om alternatieve instrumenten in het toezicht.

Dit is bereikt door gezamenlijke inspanningen van leerlingen, leraren, schoolleiders, bestuurders, ouders, onderzoekers, journalisten, Kamerleden en anderen. Als Leve het onderwijs! zijn we dankbaar dat we hier samen aan hebben kunnen werken — via gesprekken met Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Inspectie van het Onderwijs en College voor Toetsen en Examens en in de onderwijspraktijk waar we met scholen bouwen aan een breed kwaliteits- en opbrengstenmodel dat verder kijkt dan één momentopname en hashtag#vakmanschap centraal zet.

Drie moties in het kort:
🔸 Rosanne Hertzberger & Ilana Rooderkerk (31 293, nr. 834) – verzoekt de regering het gewicht van de doorstroomtoets af te halen en de uitslag voortaan alleen ondersteunend naast het schooladvies te gebruiken. Aangenomen.
🔸 Ilana Rooderkerk (31 293, nr. 837) – verzoekt de regering de doorstroomtoets te hervormen zodat wereldkennis weer een belangrijke plek krijgt en de toets meer meet dan strategieën (echt lezen/schrijven/rekenen). Aangenomen.
🔸 Chris Stoffer (31 293, nr. 840) – verzoekt de regering alternatieve instrumenten te verkennen voor het toezicht op de kwaliteit van scholen, zodat de doorstroomtoets weer ten dienste van leerlingen en leraren staat. Aangenomen.

De motie van Marleen Haage (31 293, nr. 839) — om structurele stappen te zetten naar een systeem waarin kinderen pas op hun 15e een definitief schooladvies krijgen — is verworpen. Juist daarom blijven wij werken aan latere, rechtvaardiger selectie, minder toetsdominantie en breed verantwoorden van ontwikkeling. De doorstroomtoets is voor ons een symptoom van een systeem dat vroege selectie en toetsdruk te zwaar maakt; we willen naar een fundament waarin kinderen langer kunnen doorontwikkelen en al hun talenten worden gezien: een kansrijk onderwijsstelsel zoals PO-Raad en VO-raad samen bepleiten. Zie: https://lnkd.in/epKFZnkj.

Volkskrant wint Nationale Prijs voor Onderwijsjournalistiek 2025 voor onderzoek naar doorstroomtoets

Leve het onderwijs feliciteert het team van de Volkskrant – Jurre van den Berg, Irene de Zwaan, Ben Meindertsma, Erik Verwiel en Serena Frijters – met het winnen van de Nationale Prijs voor Onderwijsjournalistiek 2025 voor hun onderzoek naar de doorstroomtoets.

De jury prees hun werk omdat zij, zo staat in het juryrapport, “hebben aangetoond dat goede, vasthoudende en diepgravende onderwijsjournalistiek een onmisbare waakhondfunctie heeft in een bestuurlijke omgeving die bewust te weinig transparantie betracht.”

Hun werk laat zien hoe belangrijk vasthoudende, diepgravende journalistiek is in een tijd waarin informatie niet altijd makkelijk beschikbaar is en kritische signalen uit het onderwijsveld soms te weinig gehoord worden. Dankzij hun WOO-verzoeken kwam naar boven dat het door Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap beloofde onderzoek naar doorstroomtoetsen niet was uitgevoerd, en dat de toets die kansengelijkheid moest bevorderen, in de praktijk juist ongelijkheid vergrootte.

Als Leve het onderwijs zijn we dankbaar voor deze journalistieke inzet. Het heeft zichtbaar iets in beweging gebracht in de politiek: precies het gesprek dat wij als scholen, leraren en bestuurders ook voeren over de noodzaak om de toetscultuur te herzien en vakmanschap, ontwikkeling en vertrouwen centraal te zetten.

Dat blijkt ook uit de recente Kamerbesluiten:

🔸Motie Rosanne Hertzberger & Ilana Rooderkerk (31 293, nr. 834): haal het gewicht van de doorstroomtoets eraf; de uitslag wordt ondersteunend naast het schooladvies.
🔸Motie Ilana Rooderkerk (31 293, nr. 837): geef wereldkennis weer een belangrijke plek in de toets.
🔸Motie Chris Stoffer (31 293, nr. 840): onderzoek alternatieve instrumenten voor het toezicht op kwaliteit, zodat de toets ten dienste van leraren en leerlingen staat.

Deze drie moties zijn aangenomen en dat is een belangrijke stap vooruit, mede dankzij de gezamenlijke inspanningen van scholen, onderzoekers, ouders, onderwijsorganisaties en kritische journalistiek.

We zijn er nog niet, maar samen bouwen we, ook in dialoog met PO-Raad, VO-raad, Inspectie van het Onderwijs, een systeem waarin kinderen langer kunnen doorontwikkelen, hun talenten breed gezien worden en onderwijs niet door één toets wordt bepaald.

Brief voor informateur namens Onderwijsraad

De formatie bepaalt de koers voor de komende jaren en juist nu ligt er een prachtige kans om onderwijs weer centraal te zetten. Een kans om te bouwen aan een stelsel dat kinderen, professionals en onze samenleving sterker maakt.

De Onderwijsraad stelt in de brief aan de informateur Sybrand Buma (zie bijlage):

🔸 “Onderwijs is een essentiële publieke voorziening, die van grote waarde is voor individuele burgers en voor de samenleving als geheel.”
🔸 “Zonder goed opgeleide mensen zijn ambities op terreinen als veiligheid, woningbouw, zorg en de energietransitie eenvoudigweg niet te realiseren.”
🔸 “De opbrengsten betalen zich een leven lang uit.”
🔸 “Kleinschalige of tijdelijke maatregelen zijn niet genoeg: het gaat om een structureel vraagstuk dat om structurele aanpassingen vraagt.”
🔸 “Inzet op minder vroege en starre selectie is nodig om een doorbraak te realiseren.”
🔸 “De samenleving doet meer dan ooit een beroep op de vormende en verbindende kracht van onderwijs.”

Uit de brief blijkt hoe urgent de situatie is. Dat betekent dat het huidige stelsel:

🔸 kansenongelijkheid vergroot in plaats van verkleint
🔸 kinderen vastzet door vroege selectie (hashtag#doorstroomtoets) en starre routes
🔸 laatbloeiers, anderstaligen en jongeren in armoede benadeelt
🔸 scholen richting teaching to the test duwt
🔸 professionals beoordeelt op rendement, niet op vakmanschap
🔸 onvoldoende ruimte laat voor brede vorming, terwijl juist dat nu nodig is

De Onderwijsraad waarschuwt bovendien jongeren in minder gunstige omstandigheden nog steeds met uiteenlopende drempels te maken krijgen om überhaupt volwaardig deel te nemen. En dat politieke kortetermijndruk – bezuinigingen, incidentbeleid, focus op meetbaar rendement – structureel schade toebrengt.

💬 Zoals de raad schrijft: “Goed onderwijsbeleid vraagt om politieke moed… om de samenhang te zien en te kiezen voor beleid met een lange adem.”

Dat is precies waar Leve het onderwijs voor staat: een systeem waarin ontwikkeling centraal staat, vakmanschap wordt versterkt, selectie later plaatsvindt, kinderen breed kunnen groeien en waarin we erkennen dat onderwijs complex is: dat vraagt om dialoog, vertrouwen en structurele keuzes. We bouwen graag verder in constructieve dialoog met Inspectie van het Onderwijs, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en College voor Toetsen en Examens.

Daarom roepen we Rob Jetten, Henri Bontenbal en de informateur op:
➡️ Zet onderwijs centraal in het regeerakkoord.
Niet als kostenpost, maar als fundament van onze samenleving.

De volledige brief van de Onderwijsraad is hier te lezen.

Blijf op de hoogte van het initiatief ‘leve het onderwijs’

Wij zullen één keer per kwartaal een nieuwsbrief versturen

Wat is leve het Onderwijs?

Leve het Onderwijs! is een beweging van schoolbestuurders die geloven in een nieuwe manier van besturen. Van moeten naar mogen. Van controleren naar vertrouwen. Van ‘wat kan niet’ naar ‘wat kan wel’. Een beweging van bestuurders die bewegen van ‘doen zoals wij het altijd deden ’naar ‘werken vanuit de bedoeling’.

We delen kennis en expertise, doen (wetenschappelijk) onderzoek naar de nieuwe manier van besturen, dragen onze ervaringen uit en laten ons geluid horen bij beleidsmakers. Leve het onderwijs! is een beweging van verschilmakers in het onderwijs, die samen zorgen dat leerlingen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Doe je ook mee? Leve het onderwijs!