Van een moedige stap naar een breder gesprek: kom 2 oktober naar de Raad van State
29 september 2026
Categorie: Actualiteit
Op 2 oktober vindt bij de Raad van State in Den Haag de zitting plaats over de spoedaanwijzing rond de doorstroomtoets. We hopen dat veel mensen uit en rond Leve het Onderwijs! aanwezig zijn om steun te betuigen en zichtbaar te maken dat dit vraagstuk breed leeft.
Ben je erbij? Laat het ons vóór 21 september weten: Aanmelden voor de zitting op 2 oktober
Het Kamerdebat over toetsen en examens van 9 september laat zien dat het gesprek over de overgang van PO naar VO volop in beweging is. Het moment van selectie wordt meegenomen in het onderzoek van de nieuwe staatscommissie en vanuit de Kamer en de de PO-Raad klinkt steeds nadrukkelijker de oproep om stappen te zetten richting later selecteren.
Tegelijkertijd gaat een groot deel van de politieke discussie nog steeds over het verbeteren van de doorstroomtoets en het uiteindelijk teruggaan naar één landelijke toets. Voor Leve het onderwijs ligt daar niet het werkelijke vraagstuk.
Wij willen kinderen meer tijd geven om zich te ontwikkelen. We willen hun ontwikkeling breed blijven volgen, vertrouwen op het professionele oordeel van leraren en werken aan een veel sterkere doorgaande ontwikkellijn tussen PO en VO. De vraag is voor ons daarom niet: hoe maken we de doorstroomtoets beter? Maar: Als we inmiddels zoveel weten over de nadelen van vroege selectie, waarom steken we dan zoveel tijd, energie en geld in het verbeteren van het instrument waarmee we die vroege selectie uitvoeren?
Soms begint verandering doordat iemand de vraag niet langer naast zich neerlegt
In 2025 besloten SaKS Alkmaar en Spaarnesant samen met betrokken scholen binnen Leve het Onderwijs!, ouders en kinderen ruimte te geven om zelf te kiezen over deelname aan de doorstroomtoets.
Dat was geen losse of impulsieve actie. Het Nederlandse School voor Openbaar Bestuur, NSOB-essay 〈On〉gehoorzaam bestuur laat zien dat aan deze stap een lang proces van reflectie, overleg en afweging voorafging. Bestuurders ervoeren spanning tussen de wettelijke verplichting enerzijds en hun pedagogische verantwoordelijkheid, hun professionele waarden en wat zij in de dagelijkse praktijk bij kinderen zagen anderzijds. Juist die spanning tussen waarden, normen en praktische wijsheid staat in het essay centraal.
Het essay trekt daarbij een bredere les: regels en normen zijn belangrijk, maar ook een stelsel moet in staat zijn te luisteren naar wat er vanuit de praktijk wordt teruggegeven. Wanneer professionals en bestuurders langdurig ervaren dat een norm niet meer doet waarvoor deze bedoeld was, moet daarover een werkelijk inhoudelijk gesprek mogelijk zijn.
Lees hier het NSOB-essay 〈On〉gehoorzaam bestuur
Precies dát is wat deze bestuurders hebben gedaan. Zij hebben verantwoordelijkheid genomen voor een ongemak dat al veel langer in scholen leefde en het zichtbaar gemaakt. Dat vergde bestuurlijke moed.
En het heeft iets in beweging gebracht. Inmiddels gaat het landelijke gesprek niet meer alleen over vóór of tegen de doorstroomtoets. We spreken met Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Inspectie van het Onderwijs, PO-Raad en wetenschappers over bredere onderwijskwaliteit, professionele ruimte, andere vormen van verantwoording en de ontwikkeling van kinderen. Ook politiek staat later selecteren nadrukkelijker op de agenda.
Op 2 oktober volgt een belangrijke volgende stap
Op vrijdag 2 oktober om 10.00 uur vindt bij de Raad van State in Den Haag de openbare zitting plaats over de spoedaanwijzing die SaKS en Spaarnesant naar aanleiding van hun besluit kregen. De zitting duurt naar verwachting tot ongeveer 12.00 uur.
De juridische vraag ligt bij de Raad van State. Maar wij kunnen wel zichtbaar maken dat het onderliggende vraagstuk veel breder leeft.
Daarom roepen we bestuurders, schoolleiders, leraren en andere betrokkenen bij Leve het Onderwijs! op om op 2 oktober aanwezig te zijn.
Kom om SaKS en Spaarnesant te steunen. Maar kom vooral ook om zichtbaar te maken dat het gesprek dat zij op gang hebben gebracht niet van een paar bestuurders is. Het gaat ons allemaal aan: professionals, ouders en bovenal kinderen.
Verandering in een stelsel ontstaat niet vanzelf. Soms begint die doordat mensen vanuit hun verantwoordelijkheid de moed hebben om te zeggen: dit vraagt opnieuw om een fundamenteel gesprek.
Ben je erbij?
Aanmelden voor de zitting is niet verplicht. Wel is het voor de organisatie van de Raad van State fijn om vooraf te weten hoeveel mensen ongeveer komen. Bij grotere belangstelling kan een grotere zaal worden gereserveerd.
Daarom horen we graag uiterlijk 21 september of je van plan bent aanwezig te zijn. Laat hier weten dat je erbij bent op 2 oktober
- Vrijdag 2 oktober 2026
- 10.00 – circa 12.00 uur
- Raad van State, Den Haag
Namens de kerngroep van Leve het onderwijs
Martijn Van Tilburg MSc Jeroen Spanbroek Anne Bruggeman Annette Wolthers Marten Elkerbout Remco Prast Mieke Schipper Sylvia Veltmaat Jan-Mattijs Heinemeijer Igor Verettas Daniëlle Kuip
